Zoekopdracht
Segment





Aantal wielen




Locatie van bewaring

Aardkar op rubberbanden en verschuifbare berries

Aardkar op rubberbanden en verschuifbare berries, Karrenmuseum Essen

Classificatie

RegistratienummerV 1985-0101
BouwperiodeOnbekend
Locatie van bewaringKarrenmuseum

Typologering

SegmentLand- en tuinbouwvoertuigen
Hoofdgroep2-wielige voertuigen
TypologieAardkar op rubberbanden en verschuifbare berries

De autokar is een kar met onderstel van een auto (twee autowielen), een laadbak met sponnen die kan worden afgekiept en twee berries of 'beurres'. Het unieke aan de autokar is het onderstel met de 'beurres' die opzij kunnen geschoven worden. We onderscheiden enkele systemen:
- bij de oudste autokarren moesten de 'beurres' volledig gedemonteerd worden om ze opzij te kunnen zetten;
- met het tweede systeem moesten de 'beurres' manueel naar rechts geduwd worden. Een buizenstelsel kan in en uit elkaar geschoven worden. De buizen moesten goed worden ingevet. Na het losmaken van de vijzen werd het onderstel met een stevige stap losgestampt, verschoven en met de vijzen terug vastgezet.
- in een ander systeem werd het 'paard naar rechts of links gedraaid' via een zwengel met een draad waardoor de buis uitdraait. Dit systeem werd in dezelfde periode als het vorige ontworpen. Het duurde langer tot de berries in de gewenste possitie waren gezet. Het systeem met zwengel werd dan ook veel minder gekocht maar was wel efficiënt wanneer de tuinder een koppiger paard had. Het paard moest wel meegaan tijdens het uitdraaien van de buis.
-Bij latere autokarren werd het onderstel van de berries ook via kabels verdraaid.

De autokar is een geniale aanpassing aan de typische cultuur met gewenten in de streek ten oosten van Mechelen. De plaatselijke smeden maakten de karren met mechanismen waardoor de 'beurres' onder de kar werden verschoven om het paard 'voor 't wiel te zetten'. Het paard moet niet op het gewent lopen want het staat in de voor. Op die manier kan met de kar het transport van allerlei aard over het veld worden gedaan zonder de teelten of de pas geploegde gewenten te beschadigen. De autokar werd zeer algemeen en verving bij heel wat werk de kruiwagen. Bij het draaien uit het veld maakten paard en kar een brede zwaai en was er dus wel een bredere graskant nodig.

Smid Fons Van den Eynde bracht de autokar in de handel omstreeks 1935. Victor Ceulemans (Kastanjelei) was de eerste klant van de autokar van het eerste type. Eén van de eerste autokarrren met verstelbare 'beurres' werd gebruikt in de Spoorweglei. Het was waarschijnlijk een uitvinding van de hovenier zelf. Ook Frans Luyten (Stationsstraat) ontwierp een dergelijk systeem. De berries werden met vijzen gemonteerd en gedemonteerd onder de kar. Al bij al was dit een omslachtig werk zodat sommige tuinders altijd met de berries opzij geschoven reden, iets wat er nogal eigenaardig uitzag!
Het tweede systeem werd in 1941 of 1942 ontworpen door smid Fons Van den Eynde. Hij vond eerst een speciale machine uit om een overlangse groef in de buizen te maken. Alle andere smeden die autokarren gingen vervaardigen moesten langs 'Fonne van de Smed' en zijn unieke machine voor het uitzagen van de buizen. Het systeem met zwengel ontstond eveneens tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog gebruikten enkele smeden de volle rubberbanden van Amerikaanse tanks als banden voor de autokarren.

Gebruik.
Ingevolge de technische ontwikkeling worden de landbouwvoertuigen die eeuwen in gebruik waren stilaan vervangen door geperfectioneerde instrumenten, ontworpen door ingenieurs. Met de luchtbanden is de wagen in sterke mate veld gaan winnen, de laadbak van de kar werd groter en de trekkracht kan verminderd worden, het vervoer kon aldus sneller en goedkoper verlopen.

Afmetingen.
Bruto- maten: L X B X H: 153cm X 195cm X 113cm